Zasady pielęgnacji niemowlęcych uszu niekoniecznie są oczywiste. Wielu rodziców działa w tym przypadku intuicyjnie, sięgając po różnego rodzaju akcesoria, na przykład patyczki higieniczne, nie wiedząc, że źle zastosowane mogą wyrządzić więcej szkody niż pożytku. Zatem: jak czyścić uszy niemowlakom bezpiecznie i czego stanowczo unikać?

Jak bezpiecznie czyścić uszy na zewnątrz?

Jeśli chcesz poznać główną zasadę determinującą, jak czyścić uszy niemowlakom, zapamiętaj, że interesować powinno cię tylko to, co widoczne na zewnątrz.

Ludzkie ucho produkuje woskowinę nie bez powodu. To naturalna bariera ochronna, która wyłapuje kurz, brud i nawilża przewód słuchowy. U każdego z nas, także u maluchów, mechanizm samooczyszczania ucha działa u maluszków bardzo sprawnie. To dzięki niemu woskowina sama powoli przesuwa się z wnętrza na zewnątrz, skąd możemy ją bezpiecznie usunąć. 

Jak czyścić uszy niemowlaka?

• Wykorzystaj czas kąpieli

Najlepszym momentem na higienę uszu jest wieczorna kąpiel lub czas tuż po niej. Woda i ciepło delikatnie zmiękczają wydzielinę, która naturalnie wypływa na zewnątrz małżowiny.

• Używaj miękkich materiałów

Do czyszczenia zewnętrznej części ucha najlepiej nadają się zwilżone letnią wodą gaziki, płatki kosmetyczne lub bardzo miękka myjka. Delikatnie przetrzyj małżowinę uszną, zwracając uwagę na wszystkie jej zakamarki i zagłębienia.

• Osuszanie to podstawa

Po umyciu uszu wodą pamiętaj o ich dokładnym osuszeniu. Wilgoć pozostająca w zakamarkach małżowiny może prowadzić do podrażnień skóry. Zrób to delikatnie, przykładając suchy ręcznik lub pieluszkę tetrową. Nigdy nie pocieraj mocno wrażliwej skóry.

• Specjalistyczne preparaty

Jeśli zauważysz, że woskowiny jest nieco więcej, możesz sięgnąć po bezpieczne spraye do higieny uszu przeznaczone dla niemowląt od 1. dnia życia (zawsze sprawdzaj etykiety!). Zawierają one zazwyczaj naturalne oleje, które pomagają wydzielinie wydostać się na zewnątrz bez konieczności dłubania.

Czego nie robić? Patyczki w przewodzie słuchowym i inne błędy

Rodzice często mają odruch usuwania każdego widocznego zabrudzenia. Jednak w przypadku uszu niemowlaka nadgorliwość może zaszkodzić. Oto lista rzeczy, których absolutnie należy unikać, by nie naruszyć zdrowia i słuchu maluszka.

• Nigdy nie używaj patyczków higienicznych wewnątrz ucha

Czy wiesz, że patyczek higieniczny wcale nie jest patyczkiem do uszu? To najczęstszy i najpoważniejszy błąd. Patyczek, nawet ten ze specjalną ogranicznikową główką, służy wyłącznie do czyszczenia małżowiny zewnętrznej. Wkładając go do środka, nie wyciągasz woskowiny, lecz upychasz ją głębiej, co może prowadzić do powstania czopa woskowinowego, a nawet do bolesnego uszkodzenia błony bębenkowej.

• Unikaj domowych przyrządów

 Nigdy nie próbuj wyciągać woskowiny pęsetą, rożkiem ręcznika czy palcem włożonym do środka. Przewód słuchowy niemowlęcia jest bardzo krótki i prosty, a skóra w nim niezwykle cienka. Każda taka próba to ryzyko zadrapania i infekcji.

• Nie stosuj kropli na własną rękę

Jeśli wydaje ci się, że dziecko ma zatkane ucho lub słyszy gorzej, nie wlewaj do środka parafiny ani domowych mikstur bez konsultacji z lekarzem. Tylko pediatra lub laryngolog może bezpiecznie ocenić stan wnętrza ucha.

• Zrezygnuj z mocnego mydła

Skóra w okolicach uszu jest skłonna do przesuszeń. Używanie silnych detergentów może naruszyć jej naturalną barierę pH i prowadzić do swędzącego złuszczania się naskórka.

Jak dbać o skórę za uszami i fałdki szyi?

Obszar za uszami oraz fałdki na szyi niemowlęcia to miejsca, które wymagają szczególnej uwagi, choć często o nich zapominamy. To właśnie tam najczęściej gromadzą się resztki ulanego pokarmu, pot oraz naskórek, a zanieczyszczenia mogą prowadzić do bolesnych odparzeń lub tzw. ciemieniuchy zausznej.

O czym koniecznie trzeba pamiętać, aby zadbać o higienę tych miejsc?

Podczas każdej kąpieli i przewijania zajrzyj za uszy. Jeśli zauważysz biały nalot lub zaczerwienienie, przemyj to miejsce letnią wodą z odrobiną delikatnego emolientu. Po zakończeniu tego procesu skóra za uszami i na szyi musi być idealnie sucha. Pozostawienie tam wilgoci to prosta droga do powstania bolesnego stanu zapalnego.

Jeśli skóra za uchem jest czerwona i sucha, możesz posmarować ją cienką warstwą maści z witaminą A lub kremem łagodzącym (np. z pantenolem). Nieprzyjemny zapach lub wygląd może świadczyć o infekcji bakteryjnej lub grzybiczej, którą powinien zobaczyć lekarz.

Unikaj też przegrzewania! Często zakładamy niemowlakom opaski lub czapki, które uciskają małżowinę do głowy. Powoduje to brak cyrkulacji powietrza za uchem. Staraj się, aby w domu dziecko miało odkryte uszka, co pozwoli skórze naturalnie oddychać.

Objawy zapalenia ucha - kiedy do lekarza?

Zapalenie ucha to jedna z najbardziej bolesnych dolegliwości dla małego dziecka. Ponieważ niemowlę nie powie nam, co je boli, musimy stać się uważnymi obserwatorami jego zachowania.

Jakie objawy mogą świadczyć o zapaleniu ucha i powinny być sygnałem alarmowym?

• Gwałtowny, nieukojony płacz

Dziecko płacze inaczej niż zwykle. Krzyk jest nagły, przeszywający i nasila się podczas leżenia na płasko (czyli wtedy gdy ciśnienie w uchu rośnie).

• Problemy z jedzeniem

Ssanie powoduje zmiany ciśnienia w uchu środkowym, co przy infekcji jest bardzo bolesne. Dziecko może łapczywie chwytać pierś i po chwili odrywać się z płaczem.

• Dotykanie uszka

Niemowlę może łapać się za bolące ucho, trzeć nim o poduszkę lub odpychać rękę rodzica podczas próby umycia tej okolicy.

• Gorączka i objawy towarzyszące

Infekcji ucha często towarzyszy wysoka temperatura, katar lub kaszel. Czasem pojawiają się też wymioty lub biegunka.

• Wyciek z ucha

Jeśli zauważysz jakąkolwiek ropną, krwistą lub surowiczą wydzielinę wypływającą z przewodu słuchowego, natychmiast udaj się do lekarza. Może to świadczyć o perforacji (pęknięciu) błony bębenkowej.

Drogi Rodzicu, twoja czujność i delikatność to najlepsza tarcza ochronna dla maluszka. Pamiętaj, że w razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących higieny czy zdrowia uszu wizyta u pediatry zawsze jest dobrym pomysłem.